ريشه «ريا» حبّ دنيا و فراموشى آخرت است .توجه به علامت هاى «ريا» انسان را از وجود چنين صفتى و زوال آن با خبر مى كند. اميرالمؤمنين(عليه السلام) فرمود: سه نشانه براى شناسايى رياكار وجود دارد: وقتى مردم او را مى بينند، به نشاط مى آيد و اگر تنها و دور از چشم مردم باشد، كسل و بى حال مى شود و دوست دارد كه او را در تمام كارهايش ستايش كنند. 

راه های علاج ريا عبارتند از:

۱.تفکردر حقارت دنيا، گذرا بودن آن،  و آفت هاى فراوانى كه حب دنيا در پى دارد، که در اين صورت فرد هیچ کاری را براى غير خدا انجام نمى دهد يا غير خدا را در آن شريك نمی کند.

۲.  تفكر در فوايد و آثار و بركات اخلاص.

۳.تمرین عملی اخلاص، و پرهیز از كارهايى كه به اخلاص نيت صدمه مى زند،  و انجام  كارهايى  كه در خلوص نيت مؤثرند.

۴.توجه به آثار و عقوبات ريا كه مى تواند مانع از به وجود آمدن و رشد اين صفت زشت شود. قرآن در آيات متعددى به نكوهش رياكار مى پردازد و او را بى بهره و خاسر معرفى مى كند: (بقره، 264; نساء، 38 و 142; انفال، 47 و ماعون، 6و7).

در روايات نيز چهره اى زشت از رياكار ترسيم شده و  به شدت مورد مذمت قرار گرفته است. پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله) فرمود: «شخص رياكار در روز قيامت با 4 نام صدا زده مى شود: اى فاجر! اى حيله گر! اى زيانكار! عملت نابود شد و اجرت باطل گشت! پاداش خود را از كسى بخواه كه عملت را براى او انجام دادى!»از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) سؤال مى شود: نجات در چيست؟ آن حضرت فرمود: در اين است كه شخص از عملى كه براى عبادتِ خدا انجام مى دهد، مردم را در نظر نگيرد.

توجه به اين كه ريا چه زيان هايى براى انسان به دنبال خواهد داشت و چگونه صفا و پاكى او را از بين خواهد برد و او را از توفيق در اين دنيا و قرب و منزلت در پيشگاه خدا محروم خواهد ساخت، نيز توجه به اندك بودن متاع دنيا و زوال پذير بودن آن، و دائمى بودن پاداش الهى و نعمت هاى اخروى و همچنين توجه به اين كه انسان رياكار هميشه در حال اضطراب و تشويش است (چون به دست آوردن رضايت و خشنودى مردم بسيار دشوار است ـ اگر نگوييم غيرممكن است ـ و نيز ترس و واهمه رياكار از فاش شدن اسرار و برملا شدن نيات) مى تواند در نجات انسان رياكار از بلاى «ريا» مؤثر باشد.

۵.توجّه به اسباب و انگيزه هاى ريا مى تواند در دفع صفت ناپسند ريا مؤثر باشد. عامل اصلى ريا دوست داشتن ستايش و گريز از نكوهش مردم و طمع به مال و منافع آنان است.اگر كسى بداند كه چيزى زيان آور است، هيچ گاه آن را دوست نخواهد داشت.

۶.  آبشخورِ صفتِ رذيله «ريا» نفاق و دو رويى است. امام صادق(عليه السلام) می فرماید:  ريا و ظاهرسازى درختى است كه ميوه اى جز شرك خفى ندارد و اصل و ريشه آن نفاق است. بنابراين علاج ريا بى ارتباط با علاج نفاق نيست.

 

 

 

 


نویسنده : عدل الهی ساعت ۸:٥٢ ‎ب.ظ تاریخ شنبه ٩ مهر ،۱۳۸٤