اسم اعظم: بزرگ‌ترین اسم خداوند
اسم در لغت از ریشه «س‌ـ‌م‌ـ‌و» به معناى بلندى یا از ریشه «و‌ـ‌س‌ـ‌م» به معناى علامت است.[1] در اصطلاح عرفان، ذات الهى همراه با صفتى معیّن و به اعتبار یکى از تجلّیاتش در مقام واحدیّت، اسم نامیده مى‌شود و اسمهاى لفظى، اسمِ اسم است.[2] از اسماى* الهى که در مقام واحدیّت ظهور مى‌یابند به «مراتب الهیّه» تعبیر‌مى‌شود، زیرا ...


میان اسما، نوعى ترتّب وجود‌دارد و برخى از آنها بر بعضى دیگر متفرّع‌اند.[3] برخى نیز بر مقام احدیّت اطلاق اسم کرده و آن را نخستین اسم ذات دانسته‌اند، زیرا ذات اقدس خداوند داراى صرافت و اطلاق و از هر نوع تعیّن مفهومى یا مصداقى ـ‌حتّى خود اطلاق‌ـ منزّه است و چون این، خود گونه‌اى تعیّن است که همه تعیّنها را محو مى‌کند و بساط همه کثرتها را در‌مى‌نوردد، نخستین اسم و نخستین تعیّن خواهد‌بود.[4]
اعظم صیغه تفضیل بر وزن أفْعَل، و مقصود از اسم اعظم، بزرگ‌ترین اسم خداست[5]; ولى برخى اعظم را به معناى عظیم دانسته و گفته‌اند: همه اسماى الهى عظیم بوده و هیچ اسمى از اسم دیگر بزرگ‌تر نیست.[6]
تعبیر اسم اعظم در قرآن به‌کار نرفته; ولى برخى از آیات قرآن، مشتمل بر آن دانسته شده است; مانند: حروف م*قطعه، «بسم‌الله‌الرحمن الرحیم» ; آیات 1‌ـ‌6 حدید/57; 22‌ـ‌24 حشر/59; 255 بقره/2 (آیة‌الکرسى); 2‌آل‌عمران/3; 87 نساء/4; 8 طه /20; 26 نمل/27; 13 تغابن/64 و 62 غافر/40. در تفاسیر، ذیل آیات دیگرى نیز از اسم اعظم بحث شده است; مانند: 31 بقره/2; 175، 180 اعراف/7; 40 نمل/27; 110 اسراء /17 و 26 آل‌عمران/3. در جوامع روایى، بابى با عنوان «اسم اللّه الأعظم» منعقد و روایات متعددى را در آن نقل کرده‌اند. در برخى از دعاها نیز به آن تصریح یا اشاره شده است; مانند دعاى سمات: «اللّهم إنّی أسئلک باسمک العظیم الأعظم...»، دعاى شب مبعث: «و باسمک الأعظم الأعظم الأجلّ الأکرم...»، و دعاى سحر: «اللّهم إنّی أسألک من اسمائک بأکبرها...» تعبیر اسم اعظم گویا در کتابهاى تورات و انجیل به‌کار نرفته‌است.

پی نوشت ها
1- المصباح، ص‌290، «سَمـا».
2- شرح فصوص الحکم، ص‌43‌ـ‌44.
3- رسائل توحیدى، ص‌46.
4- همان، ص‌45.
5- کلمه علیا، ص‌30; اسماءاللّه و صفاته، ص‌84.
6-مجمع البحرین، ج‌6، ص‌118، «عظم»; التفسیرالکبیر، ج1، ص115; الکاشف، ج1، ص25; ج3، ص426.


نویسنده : عدل الهی ساعت ۸:٠۸ ‎ق.ظ تاریخ یکشنبه ٤ اردیبهشت ،۱۳٩٠
تگ های این مطلب:اسم اعظم ¡تگ های این مطلب:بزرگترین اسم خداوند ¡تگ های این مطلب:مراتب الهیه ¡تگ های این مطلب:اسمای الهی